Ἀπόστολος Παῦλος καὶ Παναγία Προυσιώτισσα

Ἡ Μετάστασις τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου καί πανευφήμου Ἀποστόλου καί Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου.

Ἡ Μετάστασις τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, υἱὸς τοῦ Ζεβεδαίου καὶ τῆς Σαλώμης, γεννήθηκε στὴν Βηθσαϊδὰ τῆς Γαλιλαίας καὶ ὑπῆρξε ὁ νεώτερος τῶν δώδεκα Ἀποστόλων. Ἀδελφὸς τοῦ Ἰακώβου τοῦ Μείζονος, ἀσχολεῖτο μὲ τὴν ἁλιεία ὅταν ἐκλήθη ἀπὸ τὸν Κύριον. Ἐχαρακτηρίσθη ὡς ὁ «μαθητὴς ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς» καὶ μαζὶ μὲ τὸν Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον ἀπετέλεσε τὴν στενωτέρα κοινωνία τῶν μαθητῶν, παρευρισκόμενος εἰς τὴν Μεταμόρφωσιν, τὴν ἀγωνίαν στὴ Γεθσημανὴ καὶ ἄλλα σπουδαῖα γεγονότα. Μόνος ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους παρέστη κάτω ἀπὸ τὸν Σταυρό, ὅπου ὁ Κύριος τοῦ ἐνεπιστεύθη τὴν Παναγίαν Μητέρα Του.

Μετὰ τὴν Ἀνάστασιν καὶ τὴν Πεντηκοστήν, ὁ Ἰωάννης ἐκήρυξε στὴν Μικρὰ Ἀσία καὶ ἐγκατεστάθη στὴν Ἔφεσον, ὅπου ἐποίμανε τὴν τοπικὴ Ἐκκλησία ἐπὶ μακρὰ ἔτη. Κατὰ τὴν διωγμὸν τοῦ Δομετιανοῦ ἐξορίσθη στὴν νῆσο Πάτμο, ὅπου ἔγραψε τὴν Ἀποκάλυψιν. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ τυράννου, ἐπέστρεψε στὴν Ἔφεσον, ὅπου συνέταξε τὸ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον καὶ τὶς τρεῖς Καθολικὲς Ἐπιστολές του, ἀντικρούοντας τὶς πρῶτες αἱρέσεις, ἰδίως τὴν τῶν Γνωστικῶν καὶ τῶν Κηρινθιανῶν.

Κατὰ τὴν παράδοσιν, ὁ Ἰωάννης δὲν ἐγνώρισε θάνατον κατὰ τὸν συνήθη τρόπον, ἀλλὰ μετέστη πρὸς Κύριον. Εἰς βαθὺ γῆρας, ἐν ἔτει περὶ τὸ 100 μ.Χ., ἐκελεύσε νὰ ἑτοιμασθῇ τάφος. Ἀφοῦ προσηυχήθη μετὰ τῶν μαθητῶν του, κατέβη εἰς αὐτόν, συνέχισε τὴν προσευχήν του καὶ παρέδωκε τὴν ψυχήν του εἰρηνικῶς. Ὅταν οἱ πιστοὶ ἤνοιξαν τὸν τάφον, δὲν εὗρον τὸ σῶμα του, ἀλλὰ μόνον μάννα θαυματουργόν, τὸ ὁποῖον ἀναβλύζει μέχρι σήμερον καὶ θεραπεύει ἀσθενείας. Διὰ τοῦτο ἡ μνήμη του ὀνομάζεται «Μετάστασις» καὶ ὄχι κοίμησις ἢ θάνατος.

Διδασκαλία καὶ πνευματικὴ παρακαταθήκη: Ὁ Ἰωάννης ἐτιμήθη μὲ τὸν τίτλον «Θεολόγος», τιμὴν ποὺ μοιράζεται μόνον μὲ τὸν Γρηγόριον τὸν Ναζιανζηνόν, λόγω τῆς ὑψηλῆς θεολογίας του περὶ τῆς Θεότητος τοῦ Λόγου. Τὸ Εὐαγγέλιόν του ἀρχίζει μὲ τὴν μεγαλοπρεπῆ διακήρυξιν: «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος». Τὸ κεντρικὸ μήνυμά του συνοψίζεται στὴν φράσιν «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί». Εἰς τὰ γηρατειά του, ἐπανελάμβανε συνεχῶς: «Τεκνία, ἀγαπᾶτε ἀλλήλους», καὶ ὅταν ἠρωτήθη διατί, ἀπήντησε: «Ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου, καὶ ἐὰν αὕτη μόνον γίνηται, ἀρκεῖ».

Θαύματα: Πλῆθος θαυμάτων συνοδεύουν τὴν ζωήν του. Μετέβαλε κύματα θαλάσσης, ἀνέστησε νεκρούς, καὶ ἐξεδίωξε δαίμονας. Εἰς τὴν Ἔφεσον κατέστρεψε ναὸν τῆς Ἀρτέμιδος διὰ προσευχῆς. Ἔπιε φαρμάκι θανάσιμον χωρὶς νὰ παθαίνῃ τίποτε, καὶ ἐκλήθη εἰς βραστὸν λάδιον κατὰ τὴν διωγμὸν ἐν Ρώμῃ, ἀλλὰ ἐξῆλθεν ἀβλαβής. Τὸ θαυμαστὸν μάννα ποὺ ἀναβλύζει ἀπὸ τὸν τάφον του μαρτυρεῖ τὴν συνεχιζομένην παρουσίαν καὶ χάριν του. Ἡ Ἐκκλησία τὸν τιμᾷ ὡς τὸν Ἀπόστολον τῆς ἀγάπης καὶ τὸν θεολόγον τῆς Θείας Φύσεως τοῦ Χριστοῦ.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος β'
Ἀπόστολε, Χριστῷ τῷ Θεῷ ἠγαπημένε, ἐπιτάχυνον, ῥῦσαι λαὸν ἀναπολόγητον· δέχεταί σε προσπίπτοντα, ὁ ἐπιπεσόντα τῷ στήθει καταδεξάμενος, ὃν ἱκέτευε θεολόγε, καὶ ἐπίμονον νέφος ἐθνῶν διασκεδάσαι, αἰτούμενος ἡμῖν εἰρήνην, καὶ τὸ μέγα ἔλεος

Κοντάκιον

Τὴν μεγαλοφωνίαν τὴν σήν, καὶ τὰ θεολογικά σου ῥήματα, ἡ ὑφήλιος ἅπασα Ἐκκλησία ἐνθέως κομιζομένη, καὶ τῇ σῇ πρεσβείᾳ στηριζομένη, κραυγάζει σοι· Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.